Bisiklet Zincir Yağı Seçimi: Kuru ve Islak Lube Farkları

Bisiklet aktarma organlarının sessiz, verimli ve uzun ömürlü çalışması büyük oranda doğru yağlama disiplinine bağlıdır. Sürüş sırasında pedallardan arka tekere aktarılan her vat güç, zincirin içindeki pim ve makaraların sürtünme direncinden geçer. Yanlış ürün kullanımı veya aşırı yağlama zinciri kısa sürede toz ve zımpara kıvamında çamur toplayan bir aşınma tuzağına dönüştürür. Bu nedenle bisiklet zincir yağı seçimi, mevsimsel hava durumu, zemin şartları ve sürüş sıklığına göre bilinçli biçimde yapılmalıdır.

Kuru yağ (dry lube) nedir ve ne zaman tercih edilir?

Kuru zincir yağları, sıvı bir taşıyıcı çözücü (genellikle alkol veya hafif solvent) içerisine dağılmış teflon (PTFE), seramik veya mumsu partiküllerden oluşur. Zincire damlatıldıktan sonra taşıyıcı sıvı buharlaşır ve makaraların içinde kuru, kaygan bir mikro film tabakası bırakır. Bu kuru film tabakasının en büyük avantajı, tozlu kuru patikalarda ve yaz aylarında havadaki kum ve partiküllerin zincire yapışmasını engellemesidir.

Kuru yağlar zinciri son derece temiz tutar; kaset dişlileri ve aktarıcı makaralarında siyah yağ birikintisi (aşındırıcı macun) oluşmaz. Ancak kuru yağların suya direnci oldukça düşüktür. Ani bir sonbahar yağmurunda veya su birikintisinden geçildiğinde koruyucu katman hızla yıkanıp gider. Bu sebeple kuru yağlar yağışsız bahar ve yaz aylarında, kuru toprak ve asfalt rotalarında idealdir; fakat her 100 ila 150 kilometrede bir veya her ıslak sürüşün ardından tazelenmesi gerekir.

Islak yağ (wet lube) formülasyonu ve zorlu kış şartları

Islak zincir yağları, yüksek viskoziteli sentetik yağlar ve suya dayanıklı polimer katkılarla üretilir. Zincir üzerinde uygulandığı andan itibaren sıvı ve yapışkan kalır; buharlaşmaz. Sheldon Brown zincir bakım rehberlerinde vurgulandığı üzere, ıslak formüllerin birincil görevi şiddetli yağmur, kış çamuru ve tuzlu yol serpintisi altında zincir makaralarından akıp gitmeyerek korozyonu önlemektir.

Kış aylarında veya yağmurlu uzun turlarda ıslak yağ tek bir uygulamayla 250 ila 300 kilometre boyunca kaydırıcılığını korur. Ancak yapışkan yapısı gereği kuru havalarda çevredeki tozu mıknatıs gibi çeker. Eğer ıslak yağ güneşli tozlu bir havada kullanılırsa aktarma organları hızla kararır ve dişli aşınması hızlanır. Yağlama öncesinde bisiklet zincir uzunluğu hesaplama adımları doğru yapılmalı ve zincir gerginliği kontrol edilmelidir.

Doğru zincir yağlama tekniği ve fazlalık temizliği

Park Tool atölye standartları, zincir yağlamanın asla kirli zincirin üzerine yapılmaması gerektiğini belirtir. Zinciri yağlamadan önce biyolojik olarak parçalanabilir bir yağ çözücüyle arındırıp kurulamak gerekir. Zinciri sökerek derinlemesine temizlik yaparken hızlı bakla montajı ve zincir kilidi kurallarına dikkat edilmeli, tek kullanımlık baklalar gereksiz yere esnetilmemelidir.

Yağlama yaparken sprey kutuları yerine hassas damlalıklı şişeler tercih edilmelidir. Pedalı geriye doğru çevirirken zincirin her bir makarasına (roller) tek bir küçük damla damlatılmalıdır. Yağın iç kısımlara nüfuz etmesi için 5 dakika beklendikten sonra, temiz ve kuru bir bezle zincirin dış yüzeyindeki fazla yağ tamamen silinmelidir. Unutulmamalıdır ki kaydırıcılık yalnızca makaranın içinde gereklidir; zincirin dış plakalarındaki fazla yağ sadece kir toplar ve arka aktarıcı ve vites kulağı hizası etrafında gereksiz sürtünme ve aşınma yaratır. Temiz ve doğru yağlanmış bir bisiklet zinciri, kaset dişlilerinin ömrünü uzatırken her pedal devrinde pürüzsüz vites geçişleri sunar.